Gospodarka osadami ściekowymi w oczyszczalni ścieków w Przasnyszu

GOSPODARKA OSADAMI ŚCIEKOWYMI W OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW W PRZASNYSZU

Jedną z wielu oczyszczalni, na których mogłem być pomocny, w rozwiązywaniu problemów z zagospodarowaniem osadów ściekowych jest oczyszczalnia ścieków w Przasnyszu. W niniejszym artykule postaram się w skrócie opisać gospodarkę osadami na tej oczyszczalni.

Decyzja o wyborze sposobu przetwarzania i kierunku zagospodarowania osadów zapadła w wyniku rozpoznania w innych krajowych oczyszczalniach, przeprowadzonego przez zarządzającego oczyszczalnią. Możliwości dalszego postępowania z osadami wynikały również z możliwości technicznych, a głównie zainstalowanych urządzeń do higienizacji osadów wapnem.

Po modernizacji oczyszczalni przyjęto za jeden z priorytetów dostosowanie rozwiązań gospodarki osadowej do nowych przepisów gospodarki odpadami, a w szczególności przygotowanie ich do zagospodarowania na cele nieprzemysłowe.

Nadmierne osady biologiczne powstające na oczyszczalni ścieków w Przasnyszu poddawane są procesowi zagęszczania. Osady zagęszczone zawierają średnio ok. 2% s.m. Po wstępnym zagęszczeniu podawane są do mechanicznego odwadniania za pomocą prasy taśmowej. Wspomaganie procesu odwadniania odbywa się przy zastosowaniu polielektrolitów ogólnie dostępnych na rynku krajowym. Czas odwadniania wynosi 8 godzin na dobę.

Osady po odwodnieniu na prasie osiągają suchą masę średnio w granicach 13%. W związku z faktem, iż istniejąc system odwadniania nie pozwala na uzyskanie wyższej zawartości suchej masy osadu przyjęto, że proces ten wspomagany będzie poprzez dodatek wysoko reaktywnego wapna tlenkowego, które jednocześnie rozwiąże problem higienizacji oraz poprawi skład chemiczny uzyskiwanego preparatu wapniowego - pod kątem wykorzystania go do odkwaszania gruntów rolnych. Założono, że preparat ma być wykorzystywany zarówno do rekultywacji gruntów na potrzeby rolnicze jak i nierolnicze.

Zasadność zastosowania osadów do nawożenia gruntów rolnych, jak również rekultywacji gruntów nierolniczych, określono na podstawie wielokrotnych analiz składu, prowadzonych systematycznie przez zarządzającego oczyszczalnią. Badania potwierdziły że osad spełniał wymagania w zakresie ilości metali ciężkich w osadach ściekowych wykorzystywanych na cele nieprzemysłowe, zestawione w załączniku nr1 do rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 11 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków, jakie muszą być spełnione przy wykorzystaniu osadów ściekowych na cele nieprzemysłowe /Dz.U. Nr 72 poz. 813/.

Technologia przetwarzania osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków w Przasnyszu została opracowana na podstawie testów i badań laboratoryjnych osadów odwodnionych oraz wcześniej opisanego wapna tlenkowego.

Technologię opracowano przy założeniu, że osad jest odwodniony na prasie taśmowej będącej na wyposażeniu, a zawartość suchej masy w odwodnionym osadzie nie przekracza 13%.

Uzyskiwany preparat wapniowy powinien spełniać następujące kryteria:

• powinien być ustabilizowany zapachowo
• posiadać odpowiedni skład chemiczny i mikrobiologiczny (skład chemiczny, właściwości fizyczne, mikrobiologiczne określono w opracowanym Zakładowym Dokumencie Normalizacyjnym)
• posiadać odpowiednią strukturę ułatwiającą przechowywanie, załadunek, transport, aplikację (sucha masa powyżej 25%)
• być bezpieczny dla ludzi i środowiska (spełniać warunki mikrobiologiczno - parazytologiczne oraz posiadać zawartość metali ciężkich w ilościach określonych w rozporządzeniu MOŚZNiL z dnia 11 sierpnia 1999 r. "w sprawie warunków, jakie muszą być spełnione przy wykorzystywaniu osadów na cele nieprzemysłowe" (Dz. U. Nr 72 poz. 813).

Dla uzyskania preparatu wapniowego na bazie osadów ściekowych z oczyszczalni w Przasnyszu, spełniającego w/w właściwości przeprowadzono testy ustalające optymalne dawki wapna. Zastosowano różne dawki wapna. Istotą przeprowadzonych doświadczeń było dobranie takiej ilości wapna, która z jednej strony stwarza odpowiednie warunki dla higienizacji, podwyższenia suchej masy osadu oraz uzyskania innych cech preparatu określonych w przyjętych kryteriach, z drugiej zaśnie wpłynie znacząco na wielkość ponoszonych kosztów eksploatacyjnych ponoszonych przez oczyszczalnię.

Przeprowadzone testy potwierdziły zasadność stosowania teoretycznie określonych dawek wapna. W przypadku dawek niższych stwierdzono konieczność czasowego magazynowania (niskimi warstwami) zwapnowanego osadu celem podwyższenia zawartości suchej masy.

Osiągnięcie szybkiego efektu zmiany właściwości fizycznych osadu, przy wyjściowej wartości 13 % s.m. osadu wiąże się natomiast z zastosowaniem wyższych dawek ponad 120 kg CaO na m³ osadu.

LINIA TECHNOLOGICZNA

Procesy związane z przeróbką osadów ściekowych na preparat wapniowy prowadzone są na terenie oczyszczalni ścieków. Instalacja technologiczna wykorzystywana do przetwarzania osadów, znajdująca się obecnie na wyposażeniu oczyszczalni ścieków w Przasnyszu składa się z:

• silosu wapna
• podajnika wapna
• dozownika wapna
• mieszarki łopatkowej
• przenośnika odbierającego
• systemu sterowania

Instalacja zapewnia w pełni zautomatyzowaną pracę w systemie dostosowanym do pracy urządzenia odwadniającego osady, eliminując do niezbędnego minimum udział obsługi. Zastosowane urządzenia ciągu technologicznego pozwalają na wprowadzanie zmian ilościowych i jakościowych mieszanych komponentów. Efektem tego może być produkcja, w zależności od potrzeby, produktu o różnej zawartości suchej masy jak i strukturze.

WŁAŚCIWOŚCI PREPARATU WAPNIOWO-ORGANICZNEGO BIOCAL

Przeprowadzone badania składu chemicznego preparatu wapniowego wyprodukowanego na bazie osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków w Przasnyszu wykazały, że zawiera on ponad 42% materii organicznej, 20% wapnia, 2% azotu i ponad 2% fosforu. Odczyn preparatu jest alkaliczny pH >10.

Śladowe zawartość metali ciężkich (kadmu, ołowiu, rtęci, miedzi, chromu i niklu) są ponad dwukrotnie niższe od dopuszczalnych, określonych dla osadów wykorzystywanych rolniczo w Rozporządzeniu MOŚZNiL z dnia 11 sierpnia 1999r. "w sprawie warunków, jakie muszą być spełnione przy wykorzystywaniu osadów na cele nieprzemysłowe" (Dz. U. Nr 72 poz. 813). Pod względem mikrobiologicznym i parazytologicznych wytworzony preparat nie stwarza zagrożenia dla ludzi i środowiska.

Preparat magazynowany czasowo na terenie oczyszczalni nie wydzielanie przyjemnych zapachów. Stojąc przy placu magazynowym daje się wyczuć specyficzny zapach wapna budowlanego. W miarę obsychania preparatu zapach ten zanika. Stwierdzono również, że magazynowany preparat nie ulega ponownemu uwodnieniu. Wody opadowe spływają po leżących pryzmach nie wnikając do środka.

Wykorzystanie uzyskanego preparatu wapniowego związane jest ze znalezieniem odbiorców. Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Przasnyszu zarządzający oczyszczalnią przygotowuje się do opracowania strategii zbytu i zagospodarowania wytworzonego preparatu.

Obecnie Zakład przeprowadza rozpoznanie co do potencjalnych możliwości pozyskania odbiorców preparatu. Kolejne prace powiązane będą z cyklem szkoleń dla zainteresowanych na tematy zasad możliwości i zasad stosowania preparatu wapniowego.

Prowadzone działania mają doprowadzić do wytypowania odbiorców i rozpoczęcia wiosną 2002 r. planowanej gospodarki wyprodukowanym preparatem.